Homazh aktores italiane Monica Vitti (1931-2022) | Yje të kinemasë botërore!

0
409

Njihuni me yjet e kinemase boterore, jeten e tyre artistike dhe jo vetem.
#KinematografiaShqiptare iu a sjell ate ne shqip.

Monica Vitti (1931-2022)
Aktore italiane, skenariste e regjisore e cila e pati aktivitetin e aktrimit qe nga vitet `50-te.

Emri saj i vertete eshte Maria Luisa Ceciarelli e lindur ne Romë, me 3 nëntor 1931.
U diplomua ne Akademine Kombetare te Artit Dramatik ne vitin 1953 duke u mare me pas per nje kohe te shkurter me aktivitetin teatral. Ne ato vite ishte e bere e modes qe artistet kryesisht te adoptonin emra te ndryshem, keshtu ajo do te nderroi emrin e saj ne Monika (mbasi kishte lexuar nje liber me te njejtin titull dhe i pelqeu si emer , duke i shtuar mbiemrin e nenes se saj Vitti).

Në vitin 1955 bën debutimin e saj si Mariana në “L’avaro” të Molierit me regji të Alessandro Fersen në Teatrin “Olimpico” në Vicenza dhe vitin e ardhshëm, përsëri në skenën palladiane, ajo luajti rolin e Ofelias në Hamletin e Rikardo Bocelit. Në vitin 1956 ishte gjithashtu protagoniste ne “Bella e Cesare Meanos” në Teatrin e Konvenjos në Milano nën drejtimin e Enzo Ferrierit.
Në Romë Monika Vitti interpretoi në një seri komike me një akt në Teatrin Arlecchino (tani Teatri Flaiano).

Pas disa roleve dytësore në disa filma komikë, ajo ra në sy te regjisorit Michelangelo Antonioni, me të cilin ndërthuri një marrëdhënie artistike dhe sentimentale. Regjisori e bëri atë muzën e tij dhe Vitti u bë kështu protagoniste e të ashtuquajturës “tetralogji e pakomunikueshmërisë”.
Ajo luajti Claudia-n e torturuar në “L’avventura” (1960), Valentina tunduese në “La notte” (1961), Vittoria misterioze dhe e pakënaqur në “L’eclisse” (1962) dhe Giuliana neurotike në “Shkretëtirë e kuqe” (1964).

Me pas do te jete regjisori Mario Monicelli, me propozimin e producentit Fausto Saraceni, i cili e ka vënë në pah vrullin e saj befasues si aktore komike, duke e drejtuar në gjinine e komedisë “La ragazza con la pistola / Vajza me pistolete” (1968), ku Vitti ka luajtur rolin e Assunta Patanè, një vajzë siçiliane, e cila ndjek deri në Skoci njeriun që e “çnderoi” atë (Carlo Giuffré) me qëllimin e hakmarrjes. Filmi pati një sukses të madh dhe kontribuoi shumë në ripërcaktimin e karrierës së aktores romane, veçanërisht në sytë e publikut. Ky ndryshim domethënës dhe në fakt përfundimtar në imazhin kinematografik të Vitti-t u parashikua disi, në vitin 1964, nga filmi “Il disco volante / Disku fluturues” nga Tinto Brass dhe në 1966, nga filmi britanik i prodhimit Modesty Blaise – “The beautiful that kills / Bukurie qe vret” nga Joseph Losey, dhe gjithashtu ne komeditë e tjera italiane të vitit 1967, duke përfshirë “Ti ho sposato per allegria” te Luciano Salce dhe “Cintura di castita` / Rripi i dëlirësisë” te Pasquale Festa Campanile, ku kishte si partner përkatësisht Giorgio Albertazzi dhe Tony Curtis.

Në vitin 1966 refuzon një rol në Çmimin e Madh të John Frankenheimer, ku do të përfshihej në një kast ndërkombëtar të udhëhequr nga James Garner, Toshirō Mifune dhe Yves Montand.

Në maj të vitit 1968 emërohet presidente e jurisë në Festivalin e 21-të të Filmit në Kanë, por protestat franceze të majit arritën në seline. Vitti dha dorëheqjen nga posti i saj dhe do të imitohet nga Louis Malle, Roman Polański dhe Terence Young. Si pasojë, asnjë çmim filmi nuk do të jepej zyrtarisht .

Duke lënë pas eksperiencat ndërkombëtare, ndonëse episodike, dhe pasi talenti i saj brilant ishte tashme konfirmuar, ndër të tjera, në “Dramma della jealousy” (1970) nga Ettore Scola, “Urdhërat janë porosi” (1972) Franco Giraldi dhe “La Tosca” (1973) te Luigi Magni, Vitti, gjatë viteve shtatëdhjetë, do të jetë protagoniste e shumë filmave në vazhdën e komedisë italiane. Eksperienca përkrah Alberto Sordit në filmat e interpretuar me të për regjinë e këtij të fundit do të jetë ajo që do ta afrojë më shumë me publikun e gjerë, në kuptimin më popullor kombëtar të fjalës.

Ndërkohë që në xhirime e duan edhe shumë regjisorë prestigjiozë jashtë vendit. Përveç Miklós Jancsó të lartpërmendur, ajo luajti për Jean Valère në “The Scarlet Woman” (1969), Luis Buñuel në “The Phantom of Freedom” (1974) dhe per André Cayatte në “Reason of State” (1978).

Në vitin 1974 performoi gjithashtu me Raffaella Carrà dhe Mina në estradën televizive “Milleluci”, duke kënduar me ta dhe duke vënë në skenë një koreografi të bukur buzë detit, me citate edhe nga filmi i saj i suksesshëm “Ninì Tirabusiò”, (1970).

Në vitin 1978 luajti gjithmonë për televizionin në komedinë “Il cilindro” nga Eduardo De Filippo. Në vitin 1979, në komedinë “Almost Perfect Love” të Michael Ritchie, luajti në filmin e fundit të prodhuar nga jashtë.

Në vitet tetëdhjetë kthehet për të punuar me Michelangelo Antonioni në “Misteri i Oberwald” (1980) dhe bashke me Alberto Sordi në “Unë e di se ti e dini se unë e di” (1982). Në vitin 1981 u bashkua me Vittorio Gassman “Në dhomën e hotelit” të Mario Monicellit.
Në vitin 1983, me filmin “Flirt by” dhe me të sapoardhurin Roberto Russo, ajo mori çmimin e aktores në Festivalin e Filmit të Berlinit 1984; bashkëpunimi me Ruson, bashkëshortin e saj i ardhshëm, vazhdoi me “Francesca è mia” (1986); të dy filmat janë shkruar edhe nga vetë Vitti.

Gjatë asaj kohe luajti edhe në teatër në “Çifti i çuditshëm” (1987) dhe “Prima pagina” (1988). Në qershor 1984 mori pjesë në gardën e nderit në funeralin e sekretarit të Partisë Komuniste Italiane Enrico Berlinguer, së bashku me eksponentë të tjerë të kinemasë italiane si Federico Fellini dhe Marcello Mastroianni .

Në vitin 1988, gazeta prestigjioze franceze “Le Monde” bëri një gafë të bujshme kundër saj, duke publikuar në faqen e parë lajmin e vdekjes së saj, “që ndodhi me vetëvrasje me barbiturate”.

Aktorja, me shumë elegancë dhe sens humori, u kufizua në mohimin e lajmit, duke falenderuar përgjegjësit e gafës që i zgjatën jetën .

Ne të njëjtin vit ai luajti me Orazio Orlandon në videoklipin “Po kush është ai atje”, një këngë e realizuar nga Mina, marrë nga albumi Rane supreme dhe kompozuar nga Pino D’Angiò.

Në disa nga filmat e saj te viteve gjashtëdhjetë dhe shtatëdhjetë, luajti edhe me Fiorella Mannoia ende e panjohur si këngëtare.

Monica Vitti në Festivalin e Filmit në Kanë 1990 prezantoi filmin Skandali i fshehtë, të cilin ajo e shkroi e regjizoi dhe e luajti. Pasi bëri debutimin e saj regjisorial me filmin “Scandal Secret” (1990), qe dhe e luajti së bashku me Catherine Spaak, mbetet shfaqja e saj e fundit në ekranin e madh.

Në v.1992 interpreton në mini-serialin televiziv “Ma tu love me”? përkrah Johnny Dorelli, në të cilin luan rolin e një punonjëseje sociale, dhe në sezonin 1993-1994 ajo ishte pjesë e kastit të shfaqjes Rai 1 “Domenica in”.

Zëri i saj karakteristik i ngjirur ishte nje tipar dallues i lindur qe e shoqëroj ate për gati dyzet vjet karrierë në film, nga interpretimet e saj dramatike në “tetralogjinë e pakomunikueshmërisë” të Michelangelo Antonionit (L’avventura, La notte, L’eclisse e Deserto rosso) dhe që i dha asaj fame ndërkombëtare, sidomos me rolet me te spikatura nga “Vajza me armë” tek “Unë e di që ti e di që unë e di” filma që e bëne të konsiderohet si “ylli” i komedisë italiane, perkrah kolegeve te saje korifejve Alberto Sordi, Ugo Tognazzi, Vittorio Gassman, Nino Manfredi dhe Marcello Mastroianni .

Ka marrë çmime të shumta, duke përfshirë pesë “Davide di Donatello” si aktorja më e mirë (plus katër çmime të tjera speciale), tre Shirita të Argjendtë, dymbëdhjetë Globe të Artë (dy prej të cilave për karrieren), një Ciak i Artë për karrieren, një Luan i Artë për karrieren në Venecia, një “Ariu i Argjendtë” në Berlinale, një Concha de Plata në San Sebastián dhe një nominim për çmimin BAFTA.

Monika Vitti mbylli syte ne moshen 90 vjecare me 2 shkurt 2022

Perktheu per faqen Pjerin B.

Ekskluziviteti ne Kinematografia Shqiptare mban daten 2 shkurt 2022
____________________

Follow us :
Blog: https://albaniancinematography.blogspot.com/
Vimeo: Kinematografia Shqiptare (vimeo.com)
Facebook: https://www.facebook.com/ksh.faqjazyrtare
Dailymotion: https://www.dailymotion.com/kinematografiashqiptareartisporti
YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCDRYQ5xCyGkfELm3mX8Rhtw

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here