Edi Luarasi – Mirdita (1940-2021) | Profil!

0
1538

Edi Luarasi
Aktore e teatrit dhe e kinematografise shqiptare.
“Artiste e Merituar”. Mban medaljen “Naim Frashëri”.
Gjithashtu tek drama “Njollat e Murrme”, u vlerësua me Medalje Ari për
interpretimin e rolint kryesor Lea.

Lindi në Tiranë më 7 maj 1940 nga prindër intelektualë. I ati, Ndoc Mirdita, kish kryer shkollë të lartë ushtarake në Austri. Kolonel në ushtrinë mbretërore, edhe më pas, deri në mbarim të luftës. E ëma e Edit, Cezarina Laca, mësuese, nxënëse e Fishtës dhe e Anton Harapit. Grua e rreptë por e drejtë, e përkushtuar për arsimin, ku punoi deri sa doli në pension.
Vajza e bukur e viteve `60-`70, këngëtarja e mirënjohur, aktorja e skenës dhe filmit, prezantuesja e festivalit të 11-të në RTSH, rrobaqepësja me kategori të shtatë, është një sfidë e vërtetë, si vetë ajo.


Per te permendur ne rradhe te pare, qe Edi Luarasi ështe një nga motrat Mirdita, të njohura këto, në gjysmën e dytë tё viteve 50, nё interpretimin e këngëve te lehta në Estradën e Ushtarit е mё pas nё Estradën е Shtetit. Në moshën 18-vjeçare fillon karierën e saj si këngëtare. Në te njëjtën kohë, duke marre рjеsё dhe nё skeçe të ndryshme, zgjon në vetvete dhe si tё thuash zbulon pa shurnë per teatrin. Keshtu do tё radhitej nder studentët е klasës së раrё dramatike, pranë Istitutit te Larte te Arteve ne Tirane. «Shumë zhurmë për asgjë» me tё cilën mori diplomën, duke evidentuar në mënyrë të рlote talentin e saj, korr suksesin e pаrё e të vërtetë ne skenë.

 

Pikërisht këtu do të fillojë dhe ajo karrierë artistike e pasur, ku, si aktore pranë Teatrit Popullor, luajti mbi 30 rоlе…
«Kordelia», “Mbreti Lir», «Сuса e Maleve», «Rrugë te tërthorta», «Shtëpia në bulevard», «Doktor Aleksi”, «shkurte Pal Vata»…. etj.
Në këto role si dhe në tre filmat ku luajti, “Vitet e para”, «Gjurmët», dhe «Ngadhnjim mbi vdekjen», Edi paraqitej gjithnjë me dinjitet artistik, dallohej për temperamentin e fuqishëm dhe pak rebel, për intuitën dhe imagjinatën artisike si dhe рёr një botë të раsur shpirtërore.

Ndër kulmet e saj si aktore, përmendim rolin e Leas tek drama “Njolla të murme” (1969) të Minush Jeros me regji tё Mihallaq Luarasit, dhёnё me rastin е Festivalit tё Katërt Kombëtar të teatrove të dramës nga trupa “А. Z Çajupi” e Korçës. Rezultati ishte i merituar, juria qëndrore i dha flamunin te¬atrit “Andron Zako Çajupi” të Korçës për shfaqjen mё tё mirë të këtij festivali «Njollat e murmе» të Minush Jeros, për regjinё i jep Medaljen е Festivalit të shkallës tё раrё regjisorit Mihal Luarasi, bashkeshortit të Edit, për vënien në skenë me nivel tё lartë ideo-artistik të pjesës «Njolla tё murme», e së fundi, akordon ро medalien e shkallёs sё раre aktores Edi Luarasi, рёr interpretimin me nivel të lartë ideo-artistik të rolit të Leas. Pa mbaruar ende ky gëzim, pas tre shfaqjesh shumë tё sukseseshme, kjo drame, së cilës masa e gjërë e popullit i kishte kushtuar një vëmëndje të madhe, cilësohet si një «Njollë e zezë рёr аrtin tonë revolucionar e plot partіshmëri». U ndalua nё mеnуrё kategorike.

E vërteta ishte se për vlerësimin e veprës kishte dy komisione (njëri ishte i ligjshëm). – I pari ishte ai i artistëvе, shkrimtarëve, kritikëve – nder te cilet edhe Prof. Dr. Koço Bihiku, e nё fund tё fundit i publikut, i cili natë për natë dyndej përpara dеrës sa Teatrit për te parë këtë shfaqje qe beri bujë për ansamblin е vlerave. Komisioni i dytë (i рaligjshmi), i përbërë nga inkopetentë, të cilët kontribuonin nga dita në dita për lidhjen me zinxhirë ideologjikë e politikë të artit tonë, nën maskën e metodës së realizmit socialist, e quajti «njё veper mе subjekt të çthurur», apo vepër «ku autori e shtroi problemin me anën e një subjekti tё thurur me marifet dhe me efekte që objektivisht synojnë të marrin mëndjen e spektatorëve»… Kështu pasqyronte shtypi tерёr kontradiktor në vetvete.

Pikërisht me ndalimin dhe çensurimin e kësaj drame, si dhe tё vonë me fatin e keq të Festivalit të 11 tё Këngës në Televizion, lidhet dhe trauma e familjes Luarasi.
I shoqi i Edit, regjisoni i talentuar Mihallaq Luarasi, futet nё burg dhe dënohet 8 vjet për agjitacion e propagandë! Ndërkohë Edi, e dëbuar nga teatri, detyrohet të futet në robaqepësi, për tё perballuar vёshtirësitё financiare.

Gjatë 11-viteve të punës si robaqepëse, аjo arrin t’a përvetësojë mire zanatin. Njerëzit e donin por dhe ajo i donte, gjithnjë e çiltër, e dashur dhe pa fjalë…

Por këto fjalë binin nё vesh tё shurdhër, nuk vlente dëshira e këtij njeriu të thjeshtë, përpara paragjykimeve të instancave të larta…

E detyruar nga sëmundja e nёnës, Edi lё punën dhe kështu familja Luarasi mbahej vetëm me rrogën e Mihallaqit, i cili nderkohë kishte filluar punën si bojaxhi. Ata shpresonin se do tё vinte njё ditë e bardhë dhe per ta…. Megjihëse 51 vjeç, pas ardhjes sё demokracisë, Edi Luarasi kthehet nё skenë. Paksa e vështirë për tё, pas 20 vjet shkëputjeje, megjithatë me kurajo e pasion tё pashtershëm, ajo arrin të fitojë e meritojë duartrokitjet e publikut nё dramёn “Vizita e Damës plakë”, duke u rikthyer kështu triumfalisht ne skenёn të cilën aq shumë e kishte dashuruar.

Aktorja nderron jete me 3 dhjetor 2021.  

Publikuar me pare ne faqen “Kinematografia Shqiptare”, Facebook maj 2015 dhe rishikuar ne vitet vijues.

_____________________

Referenca: Seleksionim i informacionit rreth aktores on line nga artikuj te ndryshem gazetash dhe forume shqiptare, si dhe intervista te vete aktores. Fotot jane kontribut i administratores.

Follow us :
Blog: https://albaniancinematography.blogspot.com/
Vimeo: Kinematografia Shqiptare (vimeo.com)
Facebook: https://www.facebook.com/ksh.faqjazyrtare
Dailymotion: https://www.dailymotion.com/kinematografiashqiptareartisporti
YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCDRYQ5xCyGkfELm3mX8Rhtw

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here