“Pioneri” i skenĂ«s shqiptare Ilia Shyti (1929-2003)

0
1247

Ilia Shyti
(19 korrik 1929 – 26 nentor 2003)
Njeri nga pioneret e aktrimit shqiptar, aktor i shquar i brezit nismetar te teatrit dhe kinematografise. “Artist i merituar”

Ilia Shyti lindi më 19 korrik 1929 në Lushnjë. Eshte nje tjeter aktor i brezit te arte, pioneri i skenes , njeri nga themeluesit e teatrit shqiptar . Fillimet i jane te kahershme qe ne teatrin partizan por zyrtarisht veprimtaria e tij nis si aktor dhe regjisor në qytetin e tij të lindjes, pas luftes, aty bashke me te vellane organizon aktivitete teatrore brenda lagjes ku jeton. Krijon figura ne leter dhe i pret ato duke i vene ne levizje mbas nje carcafi ku e ka vendosur ne vendin e perdes se skenes. Qe ketu bien ne sy talenti i tij krijues. I pasionuar pas pikturës fillon veprimtarin e tij artistike si piktor dhe aktor në Shtëpinë e Kulturës të qytetit të tij të lindjes.


Aktivizimi i tij me Teatrin Popullor (sot Teatri Kombëtar) fillon në vitin 1951
Ne vitin 1954 ai vendoset pranĂ« Kinostudios “ShqipĂ«ria e re”, sot Qendra Kinematografike Shqiptare.
Roli i tij i parĂ« do tĂ« jetĂ« roli i xha Veliut nĂ« dramĂ«n “Vajza nga fshati” nĂ« vitin 1952, mĂ« tej do tĂ« vazhdonin role tĂ« shumta nĂ« drama e komedi si p.sh. : “Cuca e maleve”, “Familja e peshkatarit” e Sulejman PitarkĂ«s (Artist i Popullit), “Karnavalet e Korçës” e Spiro ÇomorĂ«s, “Karavidhet”, “Lumi i vdekur” e Kol JakovĂ«s, “ShtĂ«pia me dy porta”, “OrĂ«t e Kremlinit” etj. Del nĂ« pension nĂ« vitin 1985 por nuk shkĂ«putet nga teatri. Roli i tij i fundit do tĂ« jetĂ« nĂ« dramĂ«n “Fando dhe Lis” nĂ« vitin 1994.


NĂ« kinematogrrafi ne vitin 1958, ai do tĂ« interpretonte nĂ« filmin e parĂ« me metrazh tĂ« gjate “Tana” perkrah aktoreve te medhenj Kadri Roshi, Tinka Kurti, Pjeter Gjoka etj . Edhe pse gjatė karrierĂ«s sĂ« tij ka interpretuar vetėm role episodike dhe tĂ« vogla, Ilia Shyti, arriti tĂ« krijojĂ« personazhe qĂ« kanĂ« mbetur tashmė nĂ« kujtesĂ«n e spektatorit. NĂ« kinema aktorĂ« me njĂ« profil tĂ« tillĂ« janĂ« tĂ« paktĂ«, duke e kthyer nĂ« mjeshtĂ«ri mĂ« vete lojĂ«n episodike. Nga rreth 45 rolet qĂ« ka interpretuar ai, ndĂ«r mĂ« tĂ« suksesshmit mund tĂ« pĂ«rmendim, inxhinier Mborja, tek filmi “Vitet e para”, pĂ«rgjegjĂ«si i ofiçinĂ«s, tek “Brazdat”, gjyshi, nĂ« filmin pĂ«r fėmijĂ« “Qyteti mĂ« i ri nĂ« botė”, mĂ«suesi nĂ« “Koncert nĂ« vitin 1936”, babai i EtlevĂ«s nĂ« “Treni niset nĂ« 7 pa pesĂ«”, ish-gjenerali nĂ« filmin “Kthimi i ushtrisĂ« sĂ« vdekur” etj.

I paharruar roli i Mihallaqit tek teatri “Karnavalet e Korces”. Eshte njohur nga brezi i femijve te atehershem edhe si “gjyshi i perrallave ne radio”, ku per disa kohe ka treguar perralla ne Radio Tirana.
U largua nga kjo jete më 26 nëntor 2003
PĂ«r meritat e tij artistike Ilia Shyti Ă«shtĂ« nderuar me titullin e lartĂ« “Artist i Merituar”.

Filmat
1958 – Tana……
1959 – Fortuna…….
1965 — Vitet e para……Inxhinier Mborja
1972 — Yjet e netĂ«ve tĂ« gjata…Zekua
1973 — Brazdat……PĂ«rgjegjĂ«si i ofiçinĂ«s
1974 — Qyteti mĂ« i ri nĂ« bote…..Gjyshi
1974 — Rruge te bardha…..Rizai
1978 — PranverĂ« nĂ« GjirokastĂ«r….Shyqua
1978 — Dollia e dasmĂ«s sime…..Babai i Ganiut
1978 — Koncert nĂ« vitin 1936…..MĂ«suesi
1978 — Nga mesi i errĂ«sirĂ«s…..zoti Myrdar
1979 — Liri a vdekje….Çilja
1979 — Ne vinim nga lufta….Abdyli
1980 — VĂ«llezĂ«r dhe shokĂ«……Halili
1980 — GĂ«zhoja e vjetĂ«r….Babai i Servetit
1981 — Qortimet e vjeshtĂ«s……Profesor Luku
1982 — Era e ngrohtĂ« e thellĂ«sive (Film TV)…Jorgji,babai i Valit
1982 — NĂ«ntori i dytĂ«……Mullai i Beratit
1982 — NjĂ« vonesĂ« e vogĂ«l…..MĂ«suesi pensionist
1983 — ZambakĂ«t e BardhĂ«….Profesor Luani
1984 — Shirat e vjeshtĂ«s……Babai i Ilirit
1985 — AsgjĂ« nuk harrohet…..Ziveri,veteran i luftĂ«s
1986 — NjĂ« jetĂ« mĂ« shumĂ«……xha Hyseni
1986 — KronikĂ« e atyre netĂ«ve (Film TV)…..
1986 — Gabimi…..Gjyshi
1987 — Tela pĂ«r violinĂ«….SkĂ«nderi
1987 — Rrethi i kujtesĂ«s….Mihali,vĂ«llai i MargaritĂ«s
1987 — NjĂ« vit i gjatĂ«…..Sekretari
1987 — KĂ«mishĂ«t me dyllĂ«….Vasua
1988 — Tre vetĂ« kapĂ«rcejnĂ« malin….Xhevati
1988 — Treni niset mĂ« shtatĂ« pa pesĂ«….Baba i EtlevĂ«s
1989 — Djali elastik….Gjyshi
1989 — Kthimi i ushtrisĂ« sĂ« vdekur….Ish-Gjenerali
1991 — UnĂ« e dua ErĂ«n (Film TV)…Mjeku
1993 — E diela e fundit….
1994 — Dashuria e fundit…
1996 — Tingujt e harresĂ«s

Teatër
16/02/1964 — “Tre ditĂ«t e kjametit” e Luan QafĂ«zezit
17/09/1967 — “Toka e zjarrtĂ«” e Drita Agollit
“Zonja nga Qyteti” e Ruzhdi PulahĂ«s
“Votra e huaj”
“Viti ’61” e Fadil Paçramit
“Vajza nga fshati”…..xha Veliu
“Tymra qĂ« pastrohen” e Zisa Cikulit
“Prefekti” e Besim LĂ«vonjĂ«s (Artist i Merituar)
“OrĂ«t e Kremlinit” N. Pogodinit
“ShtĂ«pia me dy porta”
“NjĂ« nuse pĂ«r Stasin e Teodor Laços
“NjĂ« dimĂ«r i shkurtĂ«r e Sheri MitĂ«s
“Njeriu qĂ« pa vdekjen me sy” e Viktor Eftimiut
“Njeriu me pushkĂ«”
“Lumi i vdekur” e Kol JakovĂ«s
“Karavidhet
“Karnavalet e Korçës” e Spiro ÇomorĂ«s”
“Gjenerali i ushtrisĂ« sĂ« vdekur” e Piro Manit
“Familja e peshkatarit” e Sulejman PitarkĂ«s (Artist i Popullit)
“Cuca e maleve” e Loni PapĂ«s
_________________________________________
Publikuar per here te pare ne “Kinematografia Shqiptare” – Facebook, korrik 2013 dhe rishikuar ne vitet vijues.
Referenca: Seleksionim informacionit nga gazeta te ndryshme shqiptare “on line”.

Follow us:
Blog: https://albaniancinematography.blogspot.com/
Vimeo: Kinematografia Shqiptare (vimeo.com)
Facebook: https://www.facebook.com/ksh.faqjazyrtare
Dailymotion: https://www.dailymotion.com/kinematografiashqiptareartisporti
YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCDRYQ5xCyGkfELm3mX8Rhtw

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here